سفر در زمان؛ نگاهی دوباره به دو کنسول نسل چهارمی سگا و نینتندو
به بهانه ی کنفرانس E3 ماه گذشته و معرفی کنسول های جدید میان نسلی اکس باکس اسکورپیو، اکس باکس وان اس و پلی استیشن نئو از سوی سونی و مایکروسافت بر آن شدیم تا سفری در زمان داشته باشیم. سفری به گذشته و نسل چهارم که آن را آغازگر نزاع میان کنسول های بازی می دانیم. سگا مگادرایو و Super Nintendo Entertainment System (مختصر: SNES) دو کنسولی بودند که در این نسل به بازارهای جهانی عرضه شدند.
مگادرایو که در ابتدای نسل وارد بازار شده بود، به دلیل وجود ضعف های سخت افزاری تغییرات زیادی به خود دید؛ تغییراتی که حس مشابه آن چه که با نسل هشتم و ورود کنسول های میان نسلی در حال تجربه ی آن هستیم را به گیمر تحمیل می کرد. اما نینتندو با گذشت چند سال از نسل چهارم با یک کنسول قدرتمند و بهینه پا به میدان نبر گذاشت و هر چند قادر به مغلوب کردن کامل مگادرایو نبود اما توانست افتخارات زیادی را نصیب کمپانی خود کند.
در این مقاله قصد داریم برای بازیابی خاطرات نگاهی به کنسول دو کمپانی سگا و نینتندو و همچنین سیاست های کاری آن ها داشته باشیم. هم چنین در یک بخش نوستالوژیک به سراغ برخی عناوین این دو کنسول رفته و به بازیابی خاطرات می پردازیم.
Mega Drive، آغاز یک تجربه
شرکت سگا که در دهه ی 40 با نام تجاری Standard Entertainment Games شناخته می شد و يکی از کهنه کارترين شرکت ها در صنعت بازی های ویدیویی به شمار می آمد، با تصميم مؤسسان اين شرکت از هاوایی به شهر توکيو واقع در ژاپن انتقال یافت. در پی این نقل مکان بود که نام این کمپانی به Service Games تغيير پيدا کرد.
تغییر نامی که با وجود تاکید بر آن، چیزی را تغییر نداد و SG همچنان با همان نام اختصاری سابق یعنی سگا شناخته می شد. اين شرکت با سياست کاری خود در سال 1982 رسماً به صنعت کنسول های خانگی و بازی های ویدیویی پا نهاد. آنها اولين کنسول خود را با نام SG-1000 و با قيمتی بالغ بر 15000 ين تنها در مناطق ژاپن و استراليا عرضه کردند.
اين شرکت با سياست کاری خود در سال 1982 رسماً به صنعت کنسول های خانگی و بازی های ویدیویی پا نهاد.
در این میان بخت با آن ها یار نبود و به دليل استقبال کم و تبليغات ضعيف، این کنسول خانگی به فروشی ناچیز بسنده کرد. البته با توجه به انحصاری بودن این کنسول در شرق و تنها در دو منطقه، اين میزان فروش، آن قدرها هم دور از انتظار نبود. مطمئناً در پی هزاران شکست، یک پیروزی از راه می رسد.
در این راه نیز، ایده پردازان سگا نا اميد نشدند و در ادامه ی کار تصميم بر آن شد که کمپانی سگا در یک برهه زمانی، بین سال های 1985 تا 1997، کنسول جديد خود به نام «سگا مستر سیستم» را در سراسر جهان و با قیمت تأمل برانگیز 200 دلار عرضه کند. با وجود قیمت گذاری عجیب مستر سیستم، آن هم در دهه ی 90 میلادی، آخرین تکنولوژی ساخته شده توسط ساکنان توکیو، با فروش قابل قبول بيش از 10 ميليون دستگاه مواجه شد و اين آغازی بود بر ماجراجویی های پیش روی آن ها.
حالا همه چیز برای سگا مهیا بود. آن ها با عرضه ی دو کنسول به بازار تجربیات خوبی کسب کرده بودند. اما سگا چه چیزی در چنته داشت؟ کمتر از یک سال زمان برد کمپانی سگا (که حالا در این صنعت خودی نشان داده بود) به هر قيمتی شده، کنسول نسل چهارمی و سومين کنسول رسمی خود را به نام «مگادرایو» روانه ی بازار کرد.
یک کنسول جدید، همراه با تکنولوژی های روز و طراحی شده توسط تیم تحقیق و توسعه ای که نظارت آن را هیدکی ساتو و ماسامی ایشیکاوا برعهده داشتند. مگادرایو ابتدا به صورت انحصاری در ژاپن عرضه شد و پس از آن و با توجه به اسقبال نسبتاً خوب مردم ژاپن از این کنسول، بلافاصله در 14 آگوست، کمپانی سگا اقدام به عرضه آن در بازارهای لس آنجلس و نيويورک کرد.
Mega-CD که قابلیت دریافت سی دی را به کنسول سگا مگادرایو اضافه می کرد
پس از آن نوبت به کشورهای اروپایی رسید و مگادرایو در تاريخ 30 نوامبر 1990 روانه ی بازارهای اروپایی شد. عرضه ی آخرین ساخته ی سگا در آمریکا به این سادگی ها هم نبود و آن ها از نظر موانع قانونی دچار مشکل شدند. به صورت دقیق تر، نام اين کنسول در کشور ایالات متحده آمريکا به دليل يک سری موانع قانونی به Sega Genesis تغيير پیدا کرد.
مگادرایو سرآغازی بر قاره پيمايی کنسول های نسل چهارمی بود. در واقع اين نسل را می توان آغازی بر جنگ کنسول ها نامید. جنگی که حول بازی های ویدیویی به وجود آمد و پس از مدت های نه چندان طولانی ميان دو کنسول سگا و نینتندو SNES شدت گرفت. شرکت سگا علاوه بر عرضه ی مگادرایو در آن نسل، خدمات ارزنده ای نظير معرفی سيستم Videogame Rating Council را معرفی کرد.
این سیستم بر طبق یکسری قراردادهای از پیش تعیین شده، به درجه بندی بازی های مختلف براساس محتويات آن می پرداخت. بر طبق این قانون بازی های رايانه ای به سه دسته ی CG برای مخاطبان بالای 3 سال (فاقد هرگونه خشونت)، MA-13 برای مخاطبان بالای 13 سال (با ارزيابی والدين) و MA-17 برای مخاطبان بالای 17 سال (بزرگ سالان) تقسيم بندی می شدند.
مگادرایو در بخش سخت افزار ، از پردازنده ی شرکت موتورولا به نام Motorola 68000 با سرعت پردازش 6.67 MHz به عنوان قلب تپنده ی خود بهره می برد. همچنين برای بهبود عملکرد کنسول، آن ها پس از تکمیل تحقیقات خود از يک پردازنده ی کمکی (Co-Processor) به نام Zilog Z80 8-bit با سرعت پردازش 3.58 MHz کمک گرفتند.
با اين کار هوشمندانه پردازنده ی اصلی به کار خود ادامه می داد و در موارد خاص و مورد نیاز پردازنده ی کمکی و ثانویه که یک پردازشگر 8 بیتی بود وارد پروسه ی پردازشی می شد. مگادرایو همانند گذشته از يک کاتريج نواری برای اجرای بازی ها بهره می برد. کاتریج هایی که نوآوری خاصی نداشتند و تکنولوژی خاک خورده ای که در سالیان قبل و با عرضه ی کنسول های پیشین معرفی شده بود.
همچنان که مگادرایو به فروش خود ادامه می داد، طراحان در بخش طراحی و توسه بی کار نبودند. آن ها چندسال پس از عرضه کنسول بر آن شدند تا تغییراتی در درايو کنسول ايجاد کنند، به همين منظور وسیله ای به نام Mega-CD را به ترتیب در سال های 1990 و 1991 در ژاپن و آمریکا عرضه کردند. اين بار نيز مگا سی دی برای راه یابی به بازار آمریکا مجبور به تغییر نام شد و با برند سگا سی دی در اختیار دارندگان کنسول این منطقه قرار گرفت.
Sega 32X که قابلیت اجرای بازی های 32 بیتی را داشت
اما کاربرد مگا سی دی چه بود و برای چه یک نوآوری محسوب می شد؟ در واقع مگا سی دی اين امکان را به سازندگان می داد، تا به جای استفاده از کاتريج نواری از فناوری جدیدتر سی دی و یا همان دیسک استفاده کنند. همين اقدام، طراحان و توسعه دهندگان را قادر ساخت تا به افزايش راندمان و جزئیات بازی خود بپردازند.
حالا بازی سازان با محدودیت کمتری در ساخت عناوین خود مواجه بودند. آن ها برای ایجاد تنوع و خلق بازی های پر پیچ و خم تر احتیاج به فضای ذخیره سازی بیشتری داشتند و حافظه ی 640 مگابایتی یک سی دی برای آن ها رویا محسوب می شد. به طور کلی این کنسول از سه حافظه ي محاسباتی جداگانه بهره می برد، 64 کیلوبایت برای عمليات پردازشی در پردازنده ی اصلی ، 64 کیلوبایت دیگر برای Video RAM و 8 کیلو بایت برای پردازنده ی کمکی.
از جمله مشکلات مگادرایو عدم توانایی در ارائه ی بازی های 32 بيتی بود. این مورد می توانست جالب باشد و در عین حال یک ایده ی جاه طلبانه ی دیگر را در اختیار طراحان بگذارد. آن ها پس از جست و جوی فراوان نهایتاً در سال 1994 از دستگاهی به نام Sega 32X رونمایی کردند. وسیله ای جالب و منحصر به فرد که روی محل قرار گیری کاتريج ها گذاشته می شد و به واسطه ی آن می توانستيد با وارد کردن عناوین ويژه ای که انحصاراً برای آن ساخته شده بود، از گرافيک به مراتب بهتری لذت ببرید.
يکی از مشکلات مگادرایو عدم توانایی در ارائه ی بازی های 32 بيتی بود. این مورد می توانست جالب باشد و در عین حال یک ایده ی جاه طلبانه ی دیگر را در اختیار طراحان بگذارد.
يکی از موفقترين بازی هایی که براساس اين فناوری ساخته شد، بی شک سونیک سی دی بود. این بازی توسط تیم بازی سازی سونیک توسعه داده شد و سگا مسئولیت عرضه ی آن را بر عهده گرفت. سر انجام در طی فراز و نشیب های فراوان سونیک سی دی با فروش ميليونی خود این مورد را به اثبات رسانید که مخاطبان به کیفیت بهتر در عینه کمیت اهمیت می دهند؛ آن ها منتظر تغییرات بزرگ هستند، تغییراتی که قابل لمس باشد.
تغییرات مگادرایو به همین جا ختم نشد و این کنسول در طی پيکار نسل چهارم دو کنترل متفاوت به خود ديد. اولین کنترل در نظر گرفته شده برای مگادرایو، به شکل یک کنترل ساده بود که شامل سه دکمه می شد: یک دکمه برای انجام بازی، یک دکمه به نام Start و قسمت دیگر که مربوط به کليد های جهت ياب بود. اما در سال 1993 طراحان کنترلی با 6 دکمه ی اصلی مختص گيمرهای قشر کژوال معرفی و به بازارهای جهانی عرضه کردند.
شرکت سگا در اين دوران با الکترونیک آرتز نيز همکاری و تعاملات زیادی داشت. اين دو کمپانی نام آشنا با همکاری یکدیگر و با طراحی دستگاهی به نام Way Play 4 و Seaga Adaptor برای اولين بار توانستند شرايطی را مهیا کنند که در حالت آفلاین، گیمرها بتوانند به صورت 4 نفره با یکدیگر به رقابت بپردازند. علاوه بر این موارد کمپانی سگا «که حالا در دوران طلایی به سر می برد» طی اقدامی جالب دستگاه Sega Power Base را طراحی نمود. دستگاهی که به واسطه ی آن قادر بودید عناوين کنسول قبلی این شرکت یعنی مستر سیستم را روی کنسول خود تجربه کنيد.
در بخش صدا نيز کنسول از کارت صدای شرکت Yamaha بهره می برد. این کارت صدا در دو مدل YM2612 5 Channel FM و Channel FMPCM 1 طراحی و ساخته شد؛ به گفته ی منتقدان زیادی، کنسول شرکت نينتندو یعنی SNES در بخش صدا بهتر عمل کرده بود چرا که سخت افزار SNES آزادی عمل بيشتری را برای ساخت بازی در اختیار سازندگان قرار می داد.
کنسول شرکت نينتندو یعنی SNES در بخش صدا بهتر عمل کرده بود چرا که سخت افزار SNES آزادی عمل بيشتری را در اختیار سازندگان قرار می داد.
به عنوان مثال برخی از ديالوگ ها و صداگذاری ها در عناوين مشابه، روی کنسول SNES زنده و شفاف تر از مگادرایو به نظر می رسیدند. موردی که به تنهایی می توانست یکی از فاکتور های اصلی در خرید کنسول باشد. یکی از اصلی ترین بخش های کنسول پس از پردازنده، گرافیک بود. اما در بخش گرافیک این کمپانی باز هم به سراغ ويدیو کارت های شرکت Yamaha با شماره مدل YM7101 رفت.
این کارت گرافیک با یک جهش چشمگیر قابليت نمايش 512 رنگ را در برداشت. موردی که نسبت به زمان عرضه و با توجه به نسل پيشين کنسول ها به پیشرفت های قابل توجهی رسیده بود و حالا می توانست رنگ های بیشتر و زنده تری را پردازش کند. از همه ی این موارد که بگذریم هر آغازی، پایانی به همراه دارد.
مگادرایو به عنوان يکی از معروفترين و شناخته شده ترين کنسول های نسل چهارم، آرام آرام و با نزدیک شدن به پایان راه خود رویای سگا را محقق کرد. یک کنسول 16 بیتی با فروش 41.9 ميليون دستگاه توانست رکورد جدیدی را برای این کمپانی به ثبت برساند. این موفقیت تا جایی ادامه پیدا کرد که مگادرایو با وجود عرضه ی کنسول شرکت سونی به نام پلی استیشن 1 در سال 1995 نیز تا سال های 2000 و 2001 همچنان به فروش پراکنده ی خود ادامه داد.
SNES، بوی خوش رقابت
این صنعت با کل کل های همیشگی معنا پیدا می کند! موردی که قطعاً به نفع مخاطب است. در ادامه ی مقاله به کنسول نسل چهارمی شرکت نینتندو که در واقع برای رقابت با مگادرایو پا به عرصه گذاشته بود، می رسیم. شرکت نینتندو که با نام لاتین Nintendo Entertainment System شناخته می شد و به اختصار به آن NES نیز می گفتند در سال 1889 تاسیس شد.
این کمپانی از همان ابتدا پا به عرصه ی بازی ها گذاشت و از قدیمی های این صنعت به شمار می رود، شرکتی که آمدن نام آن لرزه بر تن رقیبان می انداخت. در همین برهه زمانی بود که مؤسسان این شرکت موفق به تولید اولین محصول خود شدند؛ کارت هایی دست ساز به نام هانافودا (نوعی ورق بازی ژاپنی) که به بازار چند منطقه ی شرقی تزریق و با استقبال خوبی مواجه شد.
علاوه بر این، کمپانی نینتندو موفق به برگزاری مسابقاتی تحت عنوان “جام نینتندو” شد که بر محوریت کارت های هانافودا برگزار می شدند. پس از آن موسسان شرکت با سیاست های کاری خود با شرکت دیزنی مکاتباتی انجام دادند تا حق چاپ شخصیت های دوست داشتنی این شرکت روی کارت های هانافودا را دریافت کنند. آن ها بدین طریق توانستند حکمرانی خود را به گوش شرکت های نو پا و تازه تأسیس برسانند.
پس از این قضایا، نینتندو دچار فراز و نشیب هایی شد که شرکت را تا مرز ورشکستگی کشاند. به هر حال برای کمپانی های بزرگی همچون نینتندو یک راه درو نیز وجود دارد. آن ها بعد از این ماجرا در سال 1989 موفق به ساخت کنسول قابل حملی به نام Game Boy شدند. گیم بوی در نوع خود بی نظیر بود و توانست به فروش دست نیافتنی 150 میلیون دستگاه برسد.
گیم بوی در نوع خود بی نظیر بود و توانست به فروش دست نیافتنی 150 میلیون دستگاه برسد.
اولین کنسول خانگی نینتندو به اختصار NES خوانده می شد. کنسولی 8 بیتی بود و یکی از تاریخ سازترین کنسول های شرکت. این کنسول بازی به تنهایی توانست اعتبار زیادی را برای سازندگان آن به ارمغان آورد. در نهایت NES توانست به فروش بی نظیر 62 میلیون دستگاه برسد. این موفقیت بزرگ بود که نینتندو را به ساخ
آخرین دیدگاه‌ها