میراث از دست رفته مایکروسافت؛ استودیوی سازنده Fable چگونه تاسیس و چطور منحل شد [قسمت اول]
در اکتبر سال 2008، مایکروسافت بازی Fable 2، ساخته استودیوی Lionhead را به بازار عرضه کرد که با بازخورد بسیار خوب منتقدین و گیمرها مواجه شد. در مهمانی برگزار شده برای این بازی، «پیتر مولینیو» (Peter Molyneux)، نقدهای درخشان Fable 2 را با صدای بلند خواند و تیم زحمتکش خود را که چهار سال صرف توسعه بازی کرده بودند، تحسین نمود. Fable 2 جایزه ای در مراسم BAFTA دریافت کرد و به پرفروش ترین بازی نقش آفرینی کنسول اکس باکس 360 تبدیل شد. استودیوی لایِنهِد، دوران فوق العاده ای را سپری می کرد.
هفت سال و نیم بعد، از تیم 100 نفره لاینهد خواسته شد تا به کافه تریای استودیو رفته و در جلسه ای شرکت کنند. در آن جا، «هانو لِنک» (Hanno Lenke)، مدیر بخش محصولات استودیوهای اروپایی مایکروسافت، اعلام کرد ساخت Fable Legends کنسل شده و استودیو به زودی تعطیل خواهد شد. استودیوی شهیری که پیتر مولینیو حدوداً 20 سال پیش تاسیس کرده بود، به آخر خط رسید.
روایت داستان این که چگونه لاینهد به یکی از بهترین استودیوهای بازیسازی جهان تبدیل و بعد دچار افول شد، اندکی دشوار اما ضروری است. افرادی که در آن کار کرده اند، استودیوی لاینهد را محلی برای ایده های فوق العاده می دانند؛ جایی برای شکست های ناامیدکننده که معمولا به موفقیت های چشمگیر منتهی می شوند. آنها می گویند که فرهنگ بریتانیایی غالب بر استودیو، نقش به سزایی در نبرد کنسولی کمپانی آمریکایی مایکروسافت ایفا کرده است. و آنها استودیوی لاینهد را همانند مردی توصیف می کنند که در عین ناامیدی، الهام زیادی از دنیای اطراف خود می گیرد. این داستانی پیچیده است، اما ارزش تعریف کردن را دارد.
لاینهد در سال 1997، توسط پیتر مولینیو، «مارک وبلی» (Mark Webley)، «تیم رنس» (Tim Rance) و «استیو جکسون» (Steve Jackson) تاسیس شد؛ اما نطفه آن از مدت ها قبل، یعنی زمانی که مولینیو در تیم Bullfrog و روی بازی های محبوب Populous ،Syndicate و Dungeon Keeper برای پلتفرم پی سی کار می کرد بسته شده بود. مولینیو در آن زمان استودیوی Bullfrog را به الکترونیک آرتز فروخت و میلیون ها دلار از این قرارداد کسب کرد.
در ابتدا قرار بود استودیوی جدید، Red Eye نام بگیرد و مجله شهیر Edge هم خود را آماده کرده بود تا به محض تاسیس استودیو، به آن جا مراجعه کرده و با اعضای تیم مصاحبه کند. اما بعد، مولینیو و شرکایش متوجه شدند که ده ها هزار کمپانی دیگر با نام Red Eye به ثبت رسیده است؛ آنها نگران شدند.
وبلی یک همستر خانگی داشت که به خاطر شمایل ظاهریش، آن را لاینهد نامیده بود و یکی از دوستان مولینیو در آن زمان پیشنهاد کرد نام استودیو را، لاینهد بگذارند. وبلی به یاد می آورد که: «خیلی بد بود. به محض آنکه ما کمپانی جدید را لاینهد نامیدیم، همسترم مرد.»
ایده تشکیل لاینهد براین اساس بنا شد که استودیو، همانند Bullfrog، روی ساخت بازی های با کیفیت تمرکز کند و در عین حال، دچار رشد بیش از حد نشود. مولینیو هم افراد بسیار خوبی را به استخدام خود درآورد.
از جمله توسعه دهندگانی که در روزهای نخست به لاینهد پیوستند، می توان به «دمیس هاسابیس» (Demis Hassabis)، نابغه ای در زمینه هوش مصنوعی که تکنولوژی DeepMind وی توانست بهترین بازیکن بازی Go در جهان را شکست دهد، «مارک هیلی» (Mark Healy) و «الکس ایوانز» (Alex Evans)، که بعداً از لاینهد جدا شدند و استودیوی سازنده بازی LittleBigPlanet، یعنی Media Molecule را تشکیل دادند، و «جانتی بارنز» (Jonty Barnes)، یکی از توسعه دهندگان ارشد بازی Destiny در استودیوی Bungie اشاره کرد.
به عنوان بخشی از قرارداد مولینیو و وبلی با کمپانی الکترونیک آرتز، دو طرف به توافق رسیده بودند که ناشر حق دارد از انتشار اولین عنوان آنها، حالا هرچه که باشد، امتناع ورزد. اولین عنوان لاینهد، پیرو ژانر God Game بود و Black & White نام گرفت.
تولید اولین بازی، در عمارت «بارگیت» واقع در منطقه اِلستید و نزدیک به شهر سارِی انگلیس که به مولینیو تعلق داشت، شروع شد. این عمارت، اتاقی بسیار بزرگ داشت که برای فعالیت چند نفر مناسب بود اما چندان طول نکشید که اتاق، دیگر فضای کافی برای کارکنان را نداشت. بنابراین مولینیو چندی بعدی دفتری در جاده فردریک سنگر واقع در پارک تحقیقاتی سارِی خریداری کرد و تیم در آن جا مستقر شد. تا آن زمان، تعداد کارکنانی که روی Black & White کار می کردند به 25 نفر می رسید.
همستر مارک وبلی
«چارلتون ادواردز» (Charlton Edwards)، یکی از دانشجویانی که در سال 1999 به صورت کارآموزی روی Black & White کار می کرد و بعد در سال 2002 به صورت تمام وقت به استخدام لاینهد درآمد، می گوید توسعه بازی، به شکلی «نابسامان» انجام می شد.
ادواردز آن زمان رویای کار کردن در لاینهد، یعنی استودیویی که توسط قهرمان او، پیتر مولینیو تشکیل شده بود را در سر می پروراند: «مثل حضور در دیزنی لند بود. من با چشمانی باز و با تعجب به همه چیز نگاه می کردم. یادم می آید که که با حیرت، انیماتورها را در حال طراحی یک گاو غول پیکر تماشا می کردم و مشتاقانه منتظر شروع کارم بودم.»
ادواردز می گوید که تا آن زمان، هیچ تهیه کننده ای برای بازی استخدام نشده بود، زمان بندی خاصی وجود نداشت و کوچک ترین نشانه ای از سازمان دهی و برنامه ریزی به چشم نمی خورد. «به نظر می رسید که آنها با پیشرفت در روند توسعه، صرفاً چیزهای جدیدتری طراحی می کردند.» او ادامه می دهد: «اما اتمسفر حاکم بر محیط بسیار خلاقانه بود.»
این روند نابسامان توسعه، تا اولین حضور لاینهد در نمایشگاه E3 طی سال 1998 ادامه یافت. آن موقع، نمایشگاه E3 در آتلانتا برگزار می شد و هنوز به لوس آنجلس منتقل نشده بود. لاینهد تیمی کوچک استخدام و در E3 مستقر کرده بود که خود از آن به عنوان «تالار بازندگان» یاد می کردند.
به گفته وبلی، تمام چیزی که لاینهد از Black & White در اختیار داشت، چند اسپرایت «افتضاح»، چند اسکرین شات، یک بستر آزمایشی وایرفریم و دفترچه یادداشت مولینیو بود. [توضیح مترجم: وایرفریم در بازی های ویدیویی به مدلی دیداری از یک شی سه بعدی گفته می شود.]
اما از آن جایی که Black & White، جدیدترین بازی پیتر مولینیو، موسس Bullfrog و سازنده Populous بود، مردم به غرفه آنها مراجعه می کردند. «کتی کامپوس» (Cathy Campos) که برای سالیان متمادی، به عنوان مدیر تبلیغاتی پیتر بوده، می گوید مولینیو توانست این اسکرین شات ها، بستر وایرفریم و دفترچه یادداشت اش را در قالب یک ارائه 20 دقیقه ای در بیاورد.
کامپوس به یاد می آورد که بعد از این 20 دقیقه، مولینیو به حضار می گفت «چیزهایی بیشتری وجود دارد که باید به شما بگویم اما امروز نه و در آینده خواهم گفت. خیلی ممنون از شما و خدانگهدار». اما اساساً مولینیو حرف بیشتری برای گفتن نداشت و این، تمام اسکریپت Black & White تا آن زمان بود. با این حال خبرنگاران از بازی استقبال کردند و مورد پوشش قرارش دادند.
زندگی افرادی که روی Black & White کار می کردند به شدت تحت تاثیر توسعه بازی قرار گرفته بود. استودیوی لاینهد در آن زمان یک کلوپ پسرانه بود و کامپوس، تنها خانمی به حساب می آمد که به گونه ای با روند توسعه بازی ارتباط داشت. و مثل تمام کلوپ های پسرانه که از مردان جوان تشکیل شده اند، لاینهد هم شب های پسرانه زیادی به خود دیده بود. کارمندان پشت میز کار خود، قوطی قوطی کوکا می نوشیدند و سیگار می کشیدند؛ در همین حال، میزشان هم پر شده بود از باقی مانده های سرد پیتزا.
«اندی رابسون» (Andy Robson)، کسی که مسئولیت تست بازی های لاینهد را برعهده داشت می گوید: «اتمسفر آنجا فوق العاده بود. هرکسی کار خودش را می کرد و مثل یک خانواده بودیم.»
اگر لاینهد یک خانواده بود، مولینیو نقش پدری را داشت که بر سر میز می نشست. از دید او کارمندان، پسرانی 20 و چند ساله بودند که هر از گاهی در دردسر می افتادند. لاینهد به واقع داشت فرهنگ و عادت های کاری Bullfrog را ادامه می داد. در واقع، ایده Black & White تا حدودی در یکی از اتفاقات Bullfrog شکل گرفت؛ اتفاقی که از آن به عنوان «حادثه تاماگوتچی» یاد می شود. [توضیح مترجم: تاماگوتچی نوعی اسباب بازی کوچک است که در نقش حیوان خانگی دیجیتالی ظاهر می شود؛ چیزی شبیه به ایده بازی موبایلی «پو».]
طی مدتی کوتاه که مولینیو هنوز در Bullfrog کار می کرد، یک اسباب بازی تاماگوتچی به دور گردنش انداخته بود. او عاشق این اسباب بازی بود. رابسون می گوید: «او یک مرد بالغ بود، من با خودم می گفتم این دیگر چه کاری است که پیتر می کند؟ به پیتر گفتم “اگر یک بار دیگر این اسباب بازی لعنتی را روی میزت ببینم، نابودش می کنم”.»
اسباب بازی تاماگوتچی
یک روز رابسون، که مولینیو به شوخی او را «حرام زاده ای تمام عیار» می خواند، تاماگوتچی را روی میز رییس لاینهد دید. او اسباب بازی را در یک لیوان چای انداخت و از اتاق خارج شد.
مولینیو به یاد دارد: «به خاطر این قضیه، کم مانده بود سوگواری کنم. و بعد با خودم فکر کردم، خدایا، اگر من تا این حد به تکه ای پلاستیک از لحاظ عاطفی وابسته شده ام، دیگر چه کارهایی می توان با آن به انجام رساند؟»
این دست از شوخی ها با پیشرفت در روند توسعه بازی، که هنوز زمان مشخصی برای پایان آن در نظر گرفته نشده بود، ادامه یافت. یک بار، شهردار منطقه گیلدفورد از استودیو خواست تا قرار ملاقاتی را ترتیب دهد. مولینیو با این موضوع موافقت کرد اما اعضای تیم تصمیم گرفتند تا شهردار را دست بیندازند. بنابراین مارک هیلی سر دو سیم قدیمی را به یک دستکش پشمی و سر دیگرشان را به درایو فلاپی دیسک کامپیوترش متصل کرد.
شهردار گیلدفورد، هیلی را در حال انجام بازی تماشا می کرد و در حالی که دستکش ها را پوشیده بود، فکر می کرد در واقع حرکات دست او هستند که تصویر دست را روی صفحه Black & White کنترل می کنند. اما در همین حال، دست دیگر هیلی که از چشم شهردار به دور بود، روی ماوس قرار داشت و بازی را هدایت می کرد.
«شهردار گیلفورد می گفت “واو، این فوق العاده است”. چرا که فکر می کرد در حال تجربه نوعی واقعیت مجازی است.» مولینیو ادامه می دهد: «مرد بیچاره، ما واقعا او را دست انداختیم.»
رابسون شرط بندی ای میان «جو بورثویک» (Joe Borthwick)، یکی از تسترهای بازی، و مولینیو بر سر کرش کردن بازی را به یاد می آورد. مولینیو با جو شرط بست که اگر نتواند آن کرش خاص را مجدداً تکرار کند، باید با لباس زنانه در مهمانی عرضه Black & White حاضر شود. بورثویک هیچوقت نتوانست آن مشکل را تکرار کند و بنابراین در سال 2001، با لباس زنانه در مهمانی عرضه Black & White حاضر شد.
رابسون می گوید: «روزهایی بود که ما حسابی می خندیدیم. ما قبلاً وقتی منتظر پردازش فرآیندهای خاصی بودیم، در ساعت سه بعد از ظهر به پارکنیگ لاینهد می رفتیم و فوتبال بازی می کردیم.»
و بحث دیگر، غذاهای حاضری است. کارکنان لاینهد معمولا تا دیروقت کار می کردند و شامی حاضری به حساب کمپانی می خوردند. کارها هر شب تا دیروقت به طول می انجامید و غذاهای حاضری، پشت غذاهای حاضری بود که توسط کارکنان خریداری می شد.
رابسون می گوید: «کم پیش نمی آمد که به خانه می رفتم و همسرم از من می پرسید آیا یک غذای حاضری می خواهم یا نه؟ و من هم می گفتم می دانی، نه، غذای حاضری نمی خواهم. الان سه سال است که دارم غذای حاضری می خورم.»
شوخی های مداوم کارکنان شرکت با یکدیگر، تا حدی بدین دلیل بود که اعضای تیم بتوانند از فشار کار مداوم فرار کنند. برای مثال طی یک بازه زمانی 9 ماهه ی طاقت فرسا، تیم Black & White هر روز و روزی به مدت 15 ساعت روی بازی کار کرد. مولینیو به یاد می آورد: «زندگی نداشتیم. اگر من در دفترم نبودم، در حال استراحت و خواب بودم.»
نمایی از بازی Black & White
«می دانم که بسیاری چنین شرایطی را بحرانی می نامند اما این کار واقعا با علاقه و اشتیاق انجام شد. [کاری که ما انجام می دادیم] به گونه ای نبود که به مردم بگوییم بیایند و برایمان کار کنند. ما واقعا حس می کردیم در حال خلق چیزی هستیم که پیش از این وجود نداشته است. همه اعضای تیم کاملا آماده بودند.»
«برای بعضی از اعضای تیم سخت بود، چون آنها خانواده داشتند. در آن زمان من هنوز ازدواج نکرده بودم. در واقع من همسرم را هنگامی ملاقات کردم که ساخت Black & White به پایان رسید. واقعا طاقت فرسا بود؛ اما به شکلی طاقت فرسا، خلاقانه بود. فکر نمی کنم که بسیاری از اعضای تیم به عقب نگاه کنند و از زمانی که پای پروژه گذاشتند پشیمان باشند. احساس مان این بود که در حال ساخت چیزی هستیم که پیش از این وجود نداشته و این حسی فوق العاده بود.»
انتظارات در قبال Black & White بسیار بالا بود. جامعه گیمری پی سی بی صبرانه منتظر ارائه اطلاعات بیشتر بودند و به کنفرانس های خبری مولینیو رضایت نمی دادند. در واقع طرفداران گاهی در دفتر حاضر می شدند و می گفتند تا زمانی که بازی عرضه نشود از آن جا نخواهند رفت.
سال ها گذشت و الکترونیک آرتز شروع کرد به پرسش سوالاتی سخت. این روند آنقدر ادامه یافت تا Black & White بالاخره در سال 2001 عرضه شد؛ یعنی 4 سال بعد از شروع پروژه در عمارت پیتر. بازی به موفقیتی عظیم رسید و نظر منتقدان را به خود جلب کرد. تمام خون، عرق و اشکی که تیم ریخته بود بالاخره نتیجه داد و اولین بازی لاینهد، عنوانی محبوب و موفق تلقی می شد.
بعد از این لاینهد دست به کاری زد که مولینیو آن را «انتخابی غلط» توصیف می کند. لاینهد پروژه ای را کلید زد که در ازای دریافت سودی مشخص، به توسعه دهندگان مستقل کمک می کرد تا با ناشران قرارداد امضا کنند. دو استودیویی که لاینهد با آنها به توافق رسید Big Blue Box، که آن زمان در حال توسعه عنوانی نقش جاه طلبانه با پیروی از سبک نقش آفرینی و جهان باز (Open World) بود، و Project Ego، که بازی ماقبل تاریخی B.C. را توسعه داد بود، نام داشتند.
در همین حال، لاینهد روند توسعه دو بازی The Movies و Black & White 2 را هم آغاز نمود و با خرید طبقه بالایی ساختمان، فضای خود را گسترش داد. با گسترش فضای دفتر، تعداد کارکنان هم افزایش یافت. «طی بازه زمانی یک سال بعد از عرضه Black & White، با پیوستن 30 فرد نابغه، تعداد کارکنان به بیش از 100 نفر رسید.» مولینیو ادامه می دهد: «این اشتباهی بزرگ بود. ما باید کوچک و متمرکز باقی می ماندیم به جای آن که به استودیویی بزرگ و کم توان تبدیل شویم.»
بسیاری بازی Fable را عنوانی می دانند که توسط لاینهد با مدیریت و رهبری پیتر مولینیو ساخته شده اما حقیقت امر آن است که Fable توسط «دین کارتر» (Dene Carter) و «سیمون کارتر» (Simon Carter) توسعه یافت که پیش از تاسیس استودیوی خودشان، یعنی Big Blue Box، در استودیوی Bullfrog کار می کردند.
بعد از عقد قرارداد با لاینهد، استودیوی Big Blue Box چهار سال به صورت مستقل مشغول ساخت عنوانی بود که در نهایت می بایست به Fable تبدیل می شد. در همان زمان، مایکروسافت که مشغول توسعه کنسولی گیمینگ به نام اکس باکس بود، عاشق بازی آنها شد.در واقع این «اِد فرایس» (Ed Fries)، یکی از طراحان اکس باکس اصلی، بود که عاشق Fable شد.
مایکروسافت به دنبال عنوانی نقش آفرینی برای اکس باکس می گشت و Fable به خوبی با آنچه ردموندی ها می خواستند سازگاری داشت. و مولینیو، سوپر استار صنعت گیم که مغز متفکر بسیاری از عناوین محبوب گیمرها به شمار می رفت، می توانست نقشی کلیدی در این میان ایفا کند.
«یادم می آید که پیش از ساخت اکس باکس، از ملاقات با پیتر به خاطر کارنامه درخشان اش هیجان زده بودم.» فرایس ادامه می دهد: «او یک برنامه نویس است و من هم برنامه نویسی کهنه کار هستم.»
«شین کیم» (Shane Kim)، که در آن زمان مدیریت استودیوهای بازیسازی مایکروسافت را عهده دار بود، از همان روزهای نخست در پروژه Fable دخیل شد. «شما نمی توانید جذابیت همکاری با پیتر را دست کم بگیرید.» کیم ادامه می دهد: «او ایده های بسیاری داشت. او طرفداران زیادی داشت. این باعث می شد تا پلتفرم جدیدمان ارزش زیادی بیاید. ما واقعا از مفاهیم اولیه Fable هیجان زده بودیم، این بازی نوید آن را می داد که به یکی از فرنچایزهای اصلی [اکس باکس] بدل گردد.»
این هیجان به تیم Big Blue Box هم منتقل شده بود و «جان مک کارمک» (John McCormack)، کارگردان هنری Fable یه یاد دارد: «یک گروه کامل از آنها، [یعنی کارمندان مایکروسافت] آمده بودند تا Fable را ببینند.»
«وقتی آنها وارد دفترمان شدند، می گفتند “این بازی فوق العاده به نظر می رسد. پیتر کجاست؟” اما پیتر آن جا کار نمی کرد. آنها تصور می کردند که این بازی را پیتر ساخته اما اینطور نبود. در آن زمان خیلی نگران بودند، چرا که می ترسیدند بدون نام پیتر، بازی به محبوبیت لازم نرسد. ما هم می گفتیم که نه، پیتر در حال کار روی یک بازی دیگر در گیلدفورد است.»
هم اد فرایس و هم شین کیم، هر دو از برنامه لاینهد در جهت همکاری با استودیوهای مستقل باخبر بودند و می دانستند که Big Blue Box در حال توسعه Fable است. اما هر دوی آنها اعتقاد داشتند که Fable در نهایت شبیه به یکی از عناوین پیتر مولینیو در خواهد آمد و همانطور که کیم می گوید «اثر انگشت پیتر در تمام آن به چشم خواهد خورد.»
مایکروسافت تصمیم گرفت تا از بازی پشتیبانی کرده و آن را عرضه کند. این سبب شد تا سرمایه ای مناسب در اختیار پروژه قرار گیرد و قراردادی برای توسعه بازی در زمانی مقرر، براساس وفاداری و نه براساس بندهایی مشخص در قرارداد، امضا شود. انتظارات از لاینهد و پیتر در میان طرفداران و مدیران مایکروسافت روز به روز بیشتر می شد.
سیمون کارتر می گوید اولین نمایشگاه E3 که لاینهد در آن Fable را روی اکس باکس به نمایش درآورد را به خوبی به یاد می آورد. «ما به لوس آنجلس رسیدیم که به شکلی وحشتناک شلوغ بود و به نمایشگاه رفتیم تا همه چیز را برای نمایش بازی آماده کنیم. به نظر می رسید که هیچکس در مایکروسافت از آمدن ما با خبر نبود، بنابراین دین و من به اتاقکی کوچک که در کنار اسپیکر بیس غرفه مایکروسافت قرار داشت، فرستاده شدیم.»
«اولین روز را صرف نشان دادن دموی Fable به ژورنالیست ها کردیم و ناامیدانه در تلاش بودیم تا صدایمان را در کنار صدای بازی Halo که از اسپیکر پخش می شد به گوش آنها برسانیم. روز بعد رسید و متوجه شدیم که Fable نامزد «بهترین نمایش» شده است. بنابراین مایکروسافت ما را به اتاقی بسیار بزرگتر و بی سر و صدا تر منتقل کرد که دونات های بسیار زییایی در آن قرار گرفته بود. زندگی خوب بود.»
اما زمانی که تنها اندکی تا عرضه Fable مانده بود، چند اتفاق به وقوع پیوست که سرنوشت Big Blue Box و البته لاینهد را برای همیشه تغییر داد.
لاینهد امیدوار بود که حضوری موفقیت آمیز در بازار سهام داشته باشد و به همین جهت، پول زیادی را صرف تحقق این هدف خود کرده بود. با توجه به اینکه لاینهد می خواست به بیشترین منابع ممکن دسترسی داشته باشد، Big Blue Box و استودیوی Interpid را خریداری کرد.
لاینهد می خواست با این کار موفقیت خود را تضمین کند اما بعد از سقوط بازار پس از واقعه 11 سپتامبر، هیچ چیز آنطور که برنامه ریزی شده بود پیش نرفت. بعد از آن، لاینهد که ناامیدانه به دنبال پول بود تا 5 بازی را برای ناشران مختلف توسعه دهد، سرمایه مورد نیازش را از طریق ب
آخرین دیدگاهها